Een erectie

De zolang verhoopte erectie kwam plots. Na het onduidelijke maar hoopgevende telefoontje van mijn man in Konso repte ik me pijlsnel om erbij te zijn; maar de boomlange olahita stond al, geketend in touwen; de tricolore van de zuidelijke naties en volkeren wapperend in zijn top. Was ik te laat? Het bleek van niet. Het feest moest nog beginnen. Noeste werkers, stoere klimmers en vastberaden dienders zwoegden onder het gejuich van mannelijke omstanders en het gejoel van achter de eeuwenoude muur verborgen vrouwen, om de boom rotsvast in de rode aarde te krijgen. De kaarsrechte en kaalgeplukte, in een sacraal bos omgehakte jeneverbesstam met levende top stond. Hij stond om de nieuwe generatie van het Konso volk duidelijk te maken dat het vanaf nu hun taak was de verantwoordelijkheid over het dorp te nemen.

Het Konso volk van zuid Ethiopië organiseert zich door middel van een generatiestructuur. Hoewel de cycli tussen de dorpen onderling wisselend zijn en de praktijk in sommige ervan een stille dood is gestorven, zal elk Konsodorp om de achttien jaar een nieuwe generatie, bestaande uit de groep jongens van acht tot vijfentwintig jaar, initiëren. Het hoogtepunt van deze generatiewissel is de erectie van een olahita of generatieboom op het ceremoniële plein van het dorp.

Op 30 januari jongstleden was het de beurt aan een nieuwe generatie jongens en mannen van het dorpje Darra om de fakkel over te nemen. Het feit dat deze ceremonie enkel om de achttien jaar plaatsvindt en door de komst van nieuwe religies en organisatiestructuren niet eens overal meer gebezigd wordt, maakt dat erbij aanwezig zijn een unieke ervaring is voor zowel leden van het Konso volk als bezoekers uit de rest van de wereld. Mijn groep en ikzelf voelden ons dan ook uitermate bevoorrecht dat we die dag door een lid van de nieuwe generatie en het spirituele clanhoofd uitgenodigd werden op dit speciale feest.

Als de twee klimmers, die getooid zijn met huiden van zwart-witte franjeapen, klaar zijn de nieuwe generatieboom met gevlochten twijgen vast te maken aan de oudere exemplaren, worden de spantouwen losgelaten. Enkele bezwete deelnemers blijven naarstig de rode aarde onderaan de paal aanstampen tot plots Gesahegne, de spirituele leider van de Kertita clan, het plein betreedt. Het gejuich en gejoel verstomt. Het is muisstil als het clanhoofd zijn adviserende woorden richt tot de nieuwe generatie en ze vervolgens met water zegent. Nadat enkele generatieleiders een persoonlijke zegening in ontvangst hebben genomen barst het gedans en geschreeuw opnieuw los.

Wapens gaan de lucht in – een os wordt binnengeleid en aan een steen vastgebonden – speer- en schildgevechten worden opgevoerd – de tot nu toe achter een muur verscholen vrouwen verschijnen op het plein – hun gejoel versterkt het feestgedruis – in kleine groepjes wordt er opzwepend gedanst – de oude generatie vertrekt op triomftocht door het dorp – zwaaiend met Kalashnikovs, speren en zwaarden – op elk buurtplein houden ze halt en vertonen hun geweld – ze tonen hiermee de dappere daden die zij tijdens hun generatie hebben gedaan – dan verschijnen ze weer op het hoofdplein.

Grootse schijngevechten – bijna oorlog speelt zich af – de vrouwen gillen – de oude generatie tegen de nieuwe – onzichtbaar van het opdwarrelende stof – jagers en krijgers gooien hun speren naar het midden van het plein – de twee groepen, oud en jong, zwellen aan – vanuit de stegen komen er meer en meer – nieuwe gevechten – meer gegil – de os op het plein voelt zich niet lekker.

Iedereen gaat zitten – geweren tussen de knieën – speren naast zich in de grond – een compleet leeuwenvel met kop wordt over de hoofden doorgegeven tot bij de generatieboom – luid gejoel begeleidt het vel van het door een held geschoten roofdier – de klimmer met franjeaap op zijn hoofd trekt de huid de boom in – hij bindt het enkele meter hoger vast – op de grond wordt hevig gediscussieerd – de oude generatie staat recht – de jonge zit – er wordt door de ouderen geroepen – geadviseerd, zegt iemand – dan barst plots de nieuwe generatie uit in gejoel – wapens in de lucht – de generatiewissel is een feit.

De nerveuze os wordt naar het midden geleid. De nieuwe generatie schaart zich er voltallig omheen en richt de wapens op het leeuwenvel in de paal en op het rund in hun midden. Terwijl de os in de lucht wordt gehesen klinkt er een diepe bas uit de kelen van de oude mannen en stijgt er hoog gegil op bij de vrouwen. Enkele jonge haantjes-de-voorste banen zich een weg tot onder het dier en spietsen hun speren in de buik ervan. Iedereen probeert door het stromende bloed besmeurd te raken. Het zou hen geluk brengen. Ter plekke wordt de os gevild. Een vuur wordt aangestoken, het dier geroosterd. Op de schilden van de krijgers zal het vlees worden geserveerd. Het feest gaat door tot in de kleine uurtjes. Er wordt gegeten, gedronken en gedanst. Niemand die zeker weet of ze dit nog een keer zullen meemaken.