Hoewel nieuwssites als AfrikaNieuws hun uiterste best doen om een positief verhaal uit Afrika te brengen, zijn het toch nog steeds de hongersnoden, oorlogen en corrupte overheden die het onderwerp van het gros van de berichten in de conventionele media bepalen, en aldus het beeld vormen dat de meeste Europeanen van het continent en haar inwoners hebben.
Om het alomtegenwoordige pessimisme over Afrika enigszins te verminderen is het noodzakelijk dat over het continent zwervende burgerjournalisten – onbelemmerd door winstoogmerken en onafhankelijk van redactiechefs – elke kans grijpen om een positieve tegenwind te laten waaien door de lichtpuntjes die ze op hun tochten tegenkomen te filmen, fotograferen of beschrijven, en te publiceren.
Met deze stelling in gedachte zette ik me enkele minuten geleden aan mijn tijdelijke schrijftafel in Bandiagara om het gelukkig makende verhaal van Teriya Bugu te noteren. Al was het maar om de opmerking die één van mijn gasten zo mooi formuleerde – dat een geëxcommuniceerde priester een aards paradijsje kan verwezenlijken in deze harde omgeving, heeft toch wel een erg grote symbolische waarde – kracht bij te zetten.
Geschiedenis
Bernard Verspieren wordt in 1924 geboren als telg van een rijke industriële familie in Frankrijk. Na zijn landbouwingenieursstudies treedt hij in, in een katholieke patersorde en vertrekt als missionaris naar Mali. In de jaren vijftig en zestig houdt hij zich uitsluitend bezig met evangelisatieprojecten en bouwt er zes kerken. De grote droogte en de daaropvolgende hongersnood van begin jaren zeventig doet hem nadenken en zijn focus verleggen naar meer noodzakelijke projecten als watervoorziening. Het Vaticaan verdenkt hem van banden met politieke stromingen die ze niet goed gezind is en berispt hem. Pater Bernard denkt geen twee keer na en treedt uit.
In 1973 krijgt hij van het Malinese Ministerie van Productie de opdracht om een waterpompproject te starten. Na een uitgebreid vooronderzoek lanceert hij het Mali Aqua Viva project (MAV) in 1975. MAV begint met het plaatsen van hand- en voetpompen; tegen de tijd dat Père Bernard (zoals hij nog steeds genoemd wordt) overlijdt in 2003 staan er over heel het land 3600 van deze makkelijk te onderhouden installaties. Tijdens een studieretraite in Corsica in 1977 bekwaamt hij zich in zonne-energie. Hij past zijn nieuw verworven kennis toe op de waterpompen waarna hij er met succes 125 over het hele land verspreidt. De pompen van MAV leveren op dit moment drinkbaar water aan tien procent van de Malinese bevolking.
Teriya Bugu
Na een visuitstapje op de Bani zit Père Bernard met zijn Bozo vrienden nog wat na te kaarten onder een schaduwrijke praatboom op de oever van de rivier. Hij vraagt zich hardop af of hij niet beter Malinees kan worden nu hij toch het gros van zijn tijd in dit land spendeert. Begin jaren tachtig verleent de overheid hem het staatsburgerschap en zijn vissersvrienden bij de Bani schenken hem een stuk land aan de rivier. Hij bouwt er een huis en met de hulp van zijn nieuwe buren – die hem dankbaar zijn voor de waterpompen – plant hij tweehonderdduizend eucalyptusbomen en legt er akkers aan waar meer dan zestig soorten gewassen op tieren. De voormalige pater nodigt de hele omgeving uit om er te komen werken en de vruchten ervan te plukken. Een paradijs is in aanbouw. Hij doopt het Teriya Bugu, wat staat voor ‘het huis van de vriendschap’ in het Bambara.
Eind jaren tachtig onderneemt Père Bernard een tweede studiereis om zich verder te bekwamen in duurzame energie. In Montpellier leert hij hoe je uit biologische afval gas kan verkrijgen. In 1994 installeert hij samen met het bedrijf CIRAD Transpaille uit Montpellier een biogasinstallatie in Teriya Bugu. Sindsdien gaat al de dierlijke en groene afval van het domein de silo’s in waar het fermenteert. Elke dag levert dit twintig kubieke meter biogas op dat opgeslagen wordt in een ballon van achthonderd kubieke meter.
Vanaf dat moment groeit het paradijsje aan de Bani explosief. De werknemers die zorg dragen voor de akkers en het onderhoud van de installaties hebben samen met hun families stilaan een heus dorp gesticht op het terrein. In 1991 krijgen ze een dispensarium waar ze op consultatie kunnen bij een arts en een verpleegster. De matrone die de jonge moeders bijstaat tijdens hun zwangerschap en na de bevalling, bestiert er tevens een goed gevulde apotheek. Ze vertelt me dat elf dorpen uit de omgeving gebruik maken van het kliniekje; dit resulteert in zevenhonderd bevalling per jaar, “4 à 5 per week,” meldt ze niet zonder trots. In 1995 wordt de school ingehuldigd. Deze telt negen klassen en is de trotse bezitter van een verrassend uitgebreide bibliotheek. Vandaag de dag zijn er meer dan driehonderd leerlingen ingeschreven.
Om aan de nodige cash te geraken wordt er op het terrein een lodge gebouwd. Bezoekers kunnen sinds enkele jaren het gezapige leven bij de rivier komen opsnuiven. Een restaurant zorgt voor exquise gerechten waarvan alle ingrediënten op het domein zelf verbouwd en gekweekt worden. Onder begeleiding van enthousiaste gidsen kan niet alleen het project met al zijn facetten bezocht worden maar ook vogelwandelingen, boottochten en dans- en muziekavonden staan er op het programma. De biogasinstallatie zorgt voor duurzame brandstoffen om het dorp en de lodge draaiende te houden, een warme bakker levert de broodjes en de imkers de honing. De eucalyptushoning van Teriya Bugu heeft ondertussen een cultstatus verkregen waardoor de supermarkten van de hoofdstad geen andere meer willen.
Teriya Bugu telt op dit moment vijfenzestig werknemers. Zij wonen samen met hun families (ongeveer vijfhonderd zielen) in een dorp op het domein. Naast hen genieten er nog vijfduizend mensen van de vruchten die het project oplevert. De inkomsten van de lodge en de activiteiten worden ondermeer gebruikt om microkredieten te verstrekken aan kleine ondernemers uit de wijde omgeving.
Père Bernard overleed in 2003. Hij liet het complete project over aan een door hem gecreëerde stichting die voor honderd procent uit Malinezen bestaat. Jonge vrijwilligers uit Frankrijk komen regelmatig langs om voor enkele maanden (tot soms twee jaar) op Teriya Bugu te werken. Het zijn vaak vrienden van de familie van Père Bernard die wel eens willen zien waar hun grootoom zich mee bezig hield. Het nieuwste project is een samenwerking met de Franse oliegigant Total die een onderzoek deed naar biodiesel die uit de purgeernoot (Jatropha curcas) kan verkregen worden. Toepassingen hiermee staan op het punt realiteit te worden in Teriya Bugu.
Contact:
AEDR TERIYA BUGU
BP: 596 – Segou, Rep. du Mali
Tel: +223 21 32 00 30 / 66 69 96 86
Fax: +223 21 32 00 60
Courriel: info@tb-mali.com
Site: http://www.tb-mali.com
1 Reactie
“Aangezien we hier niet blijven, eendagsmensen die we zijn, en onze tijd van leven is als die van een vlieg, of een pompoen, moeten we elders zoeken naar een duurzame stad, een oord in een ander land om ons huis te bouwen…”
Jeremy Taylor