De wandelaar – voorwoord

De wandelaar trekt langsheen de Falaise de Bandiagara. De zon brandt; ze geselt de wandelaar met haar verzengende kracht. Dogon boeren met katoenen vouwhoedjes op het hoofd betreden en verlaten het theater van de zinderende luchtspiegelingen dat de wandelaar ver voor zich ontwaart. Het gelach van de kinderen en het gebalk van de ezels lijken geluiden uit een surreële wereld waarin geen plaats is voor het achtergrondgeruis van de echte. De wandelaar loopt en loopt. Af en toe groet hij een gierstvijzelende vrouw of een oude man die om kolanoten vraagt. Als hij weer alleen verder loopt, glijdt de wandelaar in een meditatieve status waarin dagdromen spelen. Hij wil nooit stoppen met verder gaan; elke nacht een ander bed; volledige rust is de dood; inwendig brandende zwerfkoorts; solvitur ambulando.

De wandelaar uit de inleiding van dit voorwoord is deels autobiografisch, maar ook – en zeker niet in het minst – de nomade die in ieder van ons schuilt. Het idee om iets neer te schrijven over de rusteloosheid van de mens in zijn goedaardige vorm, sluimert reeds lang. ‘Waar woon je?’, vraagt men me wel eens. ‘Ik woon niet!’, zou het eerlijke antwoord moeten zijn, hoewel ik toegeef dat ik de vraag vaak ontwijk. De keuzes die ik maakte in mijn leven doen wel eens wenkbrauwen fronsen: tijdens mijn jeugd was ik padvinder – daarna werd ik padzoeker. Ik werd beroepsmilitair, boerderijknecht, bergbeklimmer, TransSib passagier, scheepskelner, maître d’hôtel en reisbegeleider. De rusteloosheid straalt er van af.

Het Engelse woord voor reizen, ‘travel’, komt van het Franse ‘travail’ – lichamelijke of geestelijke inspanning’, ‘arbeid, met name van moeizame of gedwongen aard’, ‘beslommering’, ‘ontbering’, ‘lijden’. (+)

In De Afkomst van de Mens merkt Darwin op dat bij sommige vogels het trekinstinct groter is dan het moederinstinct. Een moeder zal eerder haar jongen in het nest achterlaten dan haar afspraak te missen voor de lange reis naar het zuiden. (+)

Darwin haalt het voorbeeld aan van de Audubons gans die, beroofd van zijn slagpennen, de tocht lopend aanving. En vervolgens beschrijft hij het lijden van een tijdens zijn trektijd opgesloten vogel, die met zijn vleugels klapperde en zijn borst tot bloedens toe beukte tegen de tralies van zijn kooi. (+)

Met De Wandelaar – waarvan ik hoop dat het een levende serie schrijfsels mag worden, die door gelijkgestemden opgemerkt wordt tussen de doordeweekse blogposts op FrankFocus – zal ik trachten de rusteloze ziel een forum te geven. Ik wil aantonen dat rondlopen niet altijd doelloos is, dat reizen geen vloek is, maar een remedie tegen melancholie, tegen de depressies van het sedentaire bestaan. Het sluimerende idee kreeg concretere vorm tijdens mijn laatste trektocht langsheen Falaise de Bandiagara, beter bekend als de Dogon Vallei in Mali. En ik zou liegen als ik zou zeggen dat een welbepaald boek – het welke ik elke avond voor het slapen ter hand nam – er geen trigger rol in gespeeld heeft.

De alerte lezer zal in de bovenstaande alinea’s een vage herkenning van een reeds bestaand boek opmerken. Bruce Chatwin publiceerde in 1987 een eigenzinnig reisverslag over een tocht die hij ondernam in Australië. In The Songlines verhaalt hij over de nomadische perfectie van de Aboriginals. Gebruik makend van zijn kennis der literatuur en wetenschappelijk onderzoek wijdt hij verder uit over de rusteloze aard van de mens. Zijn (+) Moleskine notities, die hij opnam in zijn meesterwerk, zullen – naast eigen ondervindingen – de wandelaar op weg helpen.

Zie ook De Wandelaar – Talking Tuareg