De koning van de Konso verontschuldigt zich verlegen als ik hem vraag of hij mijn groep wil begeleiden naar de begraafplaats van zijn voorouders. Hij komt net van een scholenbijeenkomst en wil zich even opfrissen en wat eten. Hij maant me aan om alvast met onze lokale gids de sacrale grond te bezoeken waarna hij ons in zijn vertrekken kan ontvangen. De koning is er geen zoals wij ons dat voorstellen. Hij is de spirituele leider van één van de negen clans die het Konso volk rijk zijn. De huidige chef van de Kertita clan, Gezahegne, volgde zijn vader een paar jaar geleden op. Dit nadat hij onverwachts van zijn bezigheden als bouwkundig ingenieur in Addis Abeba naar zijn geboorteplaats in zuid Ethiopië werd teruggeroepen. Hij wist dat hij ooit het moderne leven in de hoofdstad achter zich zou moeten laten om zijn voorbestemde taak als koning van zijn volk op te nemen. Door de slepende ziekte van zijn vader kwam dit toch even sneller dan verwacht. De Kertita is één van drie clans die nog steeds een eeuwenoude dynastie van leiders onderhouden. De andere zes worden bestuurd door in de dorpen wonende gekozen onderchefs.
Geen paleis
Het Konso volk telt ongeveer driehonderdduizend leden die allen tot één van de negen clans behoren. Omdat de clans evenredig verdeeld zijn over de zowat veertig dorpen die elk een zes- tot zevenduizend zielen huisvesten wonen de clanleiders met hun familie in een afgelegen compound. Dit om neutraliteit te waarborgen en zonder emotionele gebondenheid uitspraken te kunnen doen over eventuele calamiteiten. Hij woont weliswaar zeer mooi op de top van een prachtige heuvel maar zijn woonstede is geenszins een paleis. Het is een door houten takken omheinde binnenplaats waarop enkele slaaphutten, voedselschuurtjes en keukenruimtes verspreid staan. Buiten de poort staat een majestueuze generatieboom die zijn persoon en leeftijdsgroep symboliseert terwijl er binnen de compound twee van deze palen te vinden zijn. Eén belichaamt de dynastie, de ander de clan.
Louter spiritueel
Hoewel chef Gezahegne, immer bescheiden, zijn koningstaak degradeert tot die van spirituele leider zetelt hij in verschillende lokale bestuurscomités en onderhoudt productieve contacten met ministeries uit de hoofdstad zoals toerisme en openbare werken. Hij merkt graag op dat sinds het teloor gaan van het Ethiopische keizerrijk en de komst van het (ondertussen ook gevallen) communisme de taken van de chefs louter protocollair, ceremonieel en spiritueel zijn. Terwijl zijn grootvader, koning Kalla Koyote, onder keizer Haile Sellasie nog een zekere imperiale macht uitoefende werd politiek een non issue voor zijn vader, chef Walda Dawit. Toch kan niet ontkend worden dat de zeer erudiete en hoog opgeleide huidige koning een charisma uitstraalt dat hem ongewild een status geeft die automatisch bestuursbevoegdheid met zich meebrengt. Zijn volk wil gewoon naar hem luisteren en hem in zijn koninklijke hoedanigheid eren. Gezahegne bekleedt zijn ambt met gratie.
De koning is ziek
Een kwartiertje lopen doorheen een weelderig bos van pijnbomen, eucalyptussen en euphorbias brengt ons bij de koninklijke begraafplaats. Enkel op aanduiding van de lokale gids ontwaren we vergane laatste rustplaatsen van verre voorouders. De graven van de twee laatste Konso chefs zijn echter nog in goede staat. Hier kunnen we de naïef gebeeldhouwde totems bewonderen die dit volk ter ere van leiders en helden op diens graven neerzet. Wagga’s is de juiste benaming voor deze houten kunstwerken overladen met symboliek. In tijden wars van conflicten en honger zal een Konso chef na zijn overlijden niet als dusdanig erkend worden. De koning is ziek, wordt het volk meegedeeld. Het lichaam wordt door specialisten ontdaan van ogen, lichaamsvocht en ingewanden en vervolgens gemummificeerd in zithouding op een troon. De ogen worden vervangen door ronde stukjes struisvogeleierschaal. Als de vette jaren zonder oorlog aanhouden kan de mummie tot wel negen jaar de functie van leider blijven bekleden en als dusdanig bezoek ontvangen. Als deze tijd afgelopen is zal hij officieel overlijden en wordt hij na een rouwperiode van negen dagen begraven. Op zijn graf wordt een wagga geplaatst die de overleden vorst uitbeeld. Hij is getooid met een fallussymbool op het hoofd, een met generatie inkepingen versierde stok die zijn macht belichaamd, speer en schild en om de arm een uitbeelding van de zilveren en ivoren armbanden die enkel door koningen gedragen worden. De Konso geloven in de eenmaligheid van het leven, dood en ter aarde bestelling. Daardoor zal een vergane wagga nimmer gerestaureerd worden of een teruggevonden gestolen exemplaar nooit herplaatst.
Geen vijanden meer
Als chef Gezahegne ons later meedeelt dat zijn ambt eenzame maaltijden impliceert die volgens een strikt dieet bereid moeten worden door zijn niet zelfgekozen vrouw herinner ik me weer waarom ik nooit leden van koninklijke families (Europees of Afrikaans) benijd heb. Gezien de jonge leeftijd van de huidige Konso leider en het feit dat er bij gebrek aan gevaarlijk wild en vijandige stammen geen helden meer zijn zal het waarschijnlijk nog lang duren eer er een nieuwe wagga gebeeldhouwd wordt en bestaat de kans dat het gespecialiseerde ambacht van mummificeren voor het nageslacht verloren gaat.
